Ceremonie voor een honderdste sterfdag

Voor de verandering reden we eens vroeg in de ochtend (voor achten) door de kampong naar het huis van Preuk, voor de herdenking van zijn pleegvader. Wij dachten dat we vroegertjes waren, niks van waar. Preuk's moeder, haar moeder, buren, kinderen van Anjali en een heel batterij aan nonnen waren al aanwezig om de bijeenkomst vorm te geven. De nonnen, om de giften van de bezoekers in ontvangst te nemen namens de familie (gebruikelijk na overlijden om wat geld te doneren, zoals ook overigens bij trouwerijen)en dit bedrag met naam en toenaam te noteren in een schriftje. Ook spreken zij een zegen uit over je, op moment dat je doneert. Wat dat precies inhoudt, daar moet je op dat moment maar goed vertrouwen in hebben. In ieder geval werden we met veel vriendelijkheid toegelachen, geaaid en gevraagd om bij hen binnen te zitten, dus dat zat wel snor met de nonnen.Trouwens, het zijn een stel pittige tantetjes, niet van die lijdzame wezens die je bij het woord 'non'misschien voor je ziet, deze zijn heel actief, kletsen de hele tijd door en hebben een druk sociaal leven.
Dus terwijl de nonnen binnen zitten in de eenkamerwoning van Preuk's familie, is de rest buiten bezig met het bereiden van de maaltijd. Jawe, we zijn in Azie: alles draait om eten!
Het bereiden van de maaltijd is geweldig om te zien, vooral als vegetarier. Het vlees ligt in de zon te wachten tot er wat mee gedaan wordt, in de tussentijd vieren de vliegen hun eigen feestje op bovenop.Het schijnt niemand iets te boeien. Vis wordt gebakken op een vuurtje van plastic en hout, lekker goed laten aanbranden, niemand maakt zich hier druk om verkoolde stukjes vis.Wat een zegen dat we daar niet van hoeven te eten!! In megagrote pannen wordt soep gemaakt, hele schalen groentes worden gesneden en er is rijst zoveel je maar kan bedenken.
Alle gasten helpen een handje, dus Lot helpt met het scheuren van de groentebladeren en haar vriendinnetje snijdt de komkommers. Ik doe ook maar wat met de groentes, Rem draait nog maar's een visje om op de bbq. Heel gezellig allemaal, en gewoon op straat waar voorbijgangers op hun brommertje of fietsje tussendoor slingeren. Moeder van Preuk rijdt om de haverklap naar de markt om spulen bij te halen, want blijkbaar is er telkens een dreigend tekort aan ingredienten voor de maaltijd.
Ergens tussen alle drukte door is er ook nog tijd om de oude leraar te begroeten. Zijn portret staat midden in de kamer, fruit en eten in schalen staan er omheen en natuurlijk wierrook stokjes die wij ook aansteken en in de pot bijzetten. (De volgende dag vertelt Preuk dat hij zijn buikje lekker vol en rond heeft gegeten aan de fruitoffers van zijn pleegvader)
Dan, rond een uur of tien komen de monniken.Er moet plaatsgemaakt worden in het huisje, want zij blijven natuurlijk niet binnen zitten. En als zij er zijn, is dat het startsein om te eten. Eerst zij, dan de rest. En in de tussentijd worden hun rantangs(?) gevuld met eten om mee te nemen naar huis. Pas als zij gegeten hebben, is de rest aan de beurt. Zij komen de bijeenkomst luister bijzetten met gebeden, en dan is om een uur of twaalf de ceremonie voorbij.

Yeeee, 2010!!

Hoe vier je oud en nieuw, als je in een boeddhistisch land bent met een heel eigen kalender en een daarbij behorend oud en nieuw dat pas in onze maand april valt?
Ik denk dat als je de pech hebt om in the middle of nowhere van Cambodja zit, er weinig te feesten valt, en je om negen uur met de kippen op stok gaat. Saai!
Heb je het geluk om in Siem Reap te zijn op de avond van de 31 december, dan zit je gegarandeerd goed. En gemeten aan de drukte in de stad naar mate de dag vorderde, waren alle toeristen waar die zich tot dan toe dan ook mochten bevinden in het land er op attent gemaakt dat Siem reap the place to be zou zijn.
Overdag werden op Pubstreet al de nodige voorbereidingen getroffen(wat niet de officiele naam is, alleen grote straten hebben namen zoals 'Sivutha' road of 'Monivong Boulevard', kleintjes hebben gewoon een nummer dus bijvoorbeeld 'Street no 71'. Het waarom betreffende "Pubstreet"lijkt me voor iedereen duidelijk).Mega geluidsboxen werden neergezet en voortdurend getest, om vette muziek doorheen de straat in te duwen, en om het aftellen te begeleiden als het bijna 12 uur zou zijn. Elke bar of restaurant was hard aan het werk om de baractiviteiten van binnen naar buiten te verplaatsen, zodat er 's avonds lekker veel bier en andere dranken aan de man gebracht konden worden. Daar tussen door liep ik met Pech, mijn 15 jarige maatje van Anjali te flyeren voor de Trivia Quiz die in de vroege avond in de 'Funky Munky Bar'gehouden zou worden. Hoe meer zielen hoe meer vreugd en hoe meer geld in het laatje zou je zeggen want de opbrengsten van deelname waren voor Anjali-House. Normaal gesproken vind ik flyeren wel leuk om te doen,maar deze middag was het snel gedaan met de lol. En eigenlijk wil ik er in dit kader niet al te veel over kwijt, maar vooruit: ik heb aan den lijve mogen proeven aan het verschil tussen het Toerist-zijn en het Cambodjaan-zijn. Toeristen komen graag naar Angkor Wat en genieten van alle voordeeltjes die er hier te krijgen zijn, alleen moet je niet ongevraagd aangesproken worden door een local. Dat vinden toeristen opdringerig, en heel vervelend. Aangezien ik een wereldburger ben en voor alles al uitgemaakt ben in mijn leven van Marrokaanse (in Marokko nota bene) tot Filipijnse (ok) tot Japanse (en dat vind ik echt heeeeel erg niet leuk, diegene was niet eens blind!)en hier dus ook voor Cambodjaanse, mocht ik even proeven aan de argwanende, koloniale houding van de gemiddelde (mede-)toerist.Ze kijken je aan alsof je op het punt staat ze te beroven van hun geld, terwijl je ze alleen uitnodigt voor een feestje. Wow! Met Pech kon ik er nog wel om lachen, maar eigenlijk vond ik het steeds minder leuk, ook omdat dat dus blijkbaar de standaard houding is naar mijn plaatselijke maatjes (wat mot je vamme?).Weer wat geleerd. Of eigenlijk........
Terug naar de leuke dingen van de dag. Want eigenlijk was het een heel bijzondere goede dag voor ons. De reden waarvoor we naar Siem Reap teruggekomen waren,was het maken van duidelijke afspraken met Anjali over het Young Adult Program en de financiele ondersteuning waar wij ons voor zouden gaan inzetten eenmaal terug in Nederland. We werken hier volgens de plaatselijke normen, en dat betekent een hoop tijd verdoen aan wachten,wachten en nog 's wachten, afspraken die toch weer niet nagekomen worden om wat voor reden dan ook en nog meer wachten......Maar afijn, de laatste dag van het jaar was het dan eindelijk zover: de oprichting van " Friends of Anjali.nl" is een feit! Ons eigen NGO'tje! Wat een heerlijke, verlossende dag!! Nu kunnen we aan de slag met het zoeken naar geld voor het begeleid kamerwonen voor de jongeren die al echt te oud dreigen te worden om op Anjali te wonen, geld om opleidingen en studies te financieren en te helpen bouwen aan een toekomst voor deze kinderen. Een jongen is al verzekerd van een sponsor die zijn universitaire studie gaat betalen, dus dat is mooi nieuws. Een andere jongen volgt nu een opleiding tot elektricien en dat kan nog uit de pot van Anjali zelf, dus ook dat gaat goed. Nu de rest nog!
Onze oudjaarsavond kon dus al niet meer stuk. 's Avonds nog met het hele team vrijwilligers (Engeland, Duitsland, New-Zeeland,Australie en wij)meegedaan met de Funky Munky Trivia Quiz, en............gewonnen!! Er is uiteindelijk meer dan 100 dollar opgehaald die avond, dus dat viel ook niet tegen.Wat wel tegen valt is dat je denkt een aardige algemene kennis te hebben, en dan toch nog op zoveel vragen geen antwoord te hebben......toch maar weer vaker 'twee voor twaalf' kijken?
Na dit spelletje en het gewonnen gratis bier (waarop Matthijs hoogstverbaasd uitriep: Maar mama, lust jij bier? Dat drink jij nooit!)snel de straat opgegaan en ons in de menigte gestort tussen allemaal bezweette bierdrinkende feestgangers, helemaal leuk en zonder vechtpartijen. Wel heel veel politie om toezicht te houden, maar ook die hadden het naar hun zin en hadden het druk met het vuurwerk te filmen met hun mobieltjes!!
Een groot voordeel is dat vuurwerk officieel niet is toegestaan, maar voor de toeristen werd dat toch mondjesmaat toegelaten, dus vuurpijlen werden de lucht in geschoten, en verschillende kleuren sierden de lucht boven de stad. Een vuurpijl hou je hier gewoon in je hand, niet moeilijk doen verder. En dat er allemaal electriciteitskabels hangen deert ook niemand. Het is maar goed dat hier geen inspectiedienst is die op de veiligheid toezicht houdt, anders was het hele feest niet doorgegaan. Tot ver na 12 uur is er gefeest, waren de kraampjes open en was het een en al gezelligheid.
En dat terwijl elders in de stad de mensen totaal geen boodschap hebben aan ons eindejaarsfeest, en gewoon net als elke andere dag om een uur of tien naar bed zijn gegaan om op 1 januari om 4 uur de dag weer te beginnen.

Kampong Phluk en Tonle Sap

Het werd tijd voor een tripje naar Tonle Sap, het grootste meer van Cambodja. Hier wilden we zien hoe de mensen overleven, aan de oever van een meer dat elk half jaar tijdens het regenseizoen buiten zijn oevers stroomt.

Doeurn (aka TC) hadden we mee gevraagd voor de gezelligheid. Wat wij niet wisten is dat de gebruiken omtrent het uitnodigen van Cambodjanen ietwat afwijkt van wat wij Nederlanders gewend zijn. Dus zaten wij 's ochtends niet met zijn vijven in de tuktuk, maar hadden we ook nog een nichtje erbij, en daar ook weer nog een nichtje van op schoot. En natuurlijk reden we pas een uur later dan gepland en afgesproken weg van het hotel, maar met die Aziatische afwijking van rekbare tijd zijn we inmiddels wel bekend.

Om in het dorp te komen, moesten we de tuktuk inruilen voor brommertjes, en jawel, zo ben ik op mijn oude dag voor het eerst in mijn leven achterop een brommer geweest! Sterker nog, ook met Lot er nog bij, dus dat was wel een belevenis. De sensatie viel uiteindelijk nogal mee, het was lang niet zo eng als gedacht, behalve dan dat we ook door een 50 cm diepe plas moesten en ik niet kon geloven dat we niet bleven haken en omvielen! In mijn hoofd spookte alleen maar: Dengue, dengue!! want we waren bij de laatste inentingen voor vertrek op Schiphol toch vooral uit te kijken voor stilstaand water en de gevaren van de Dengue!

Niks aan de hand, we leven nog steeds.

Na een rit over een hobbelige weg van zand en modder, konden we de brommers inruilen voor de boot die ons uiteindelijk in het dorp Kampong Phluk bracht. Het dorp is een nederzetting van paalwoningen. Alle huizen staan op palen van een meter of 7, en allen zijn van hout. Terwijl je langs de huizen vaart, kijk je omhoog de huizen in, waar het dagelijks leven plaatsvindt, dat niet lijkt af te wijken van het leven in een gewoon, gemiddeld dorp. Behalve dat alles hier draait om de visvangst. Mannen zijn bezig in het water de visnetten op te zetten of juist de buit binnen te halen. Vrouwen zijn bezig de gevangen vis te drogen te leggen, of repareren de netten. We lopen tussen door de 'hoofdstraat', die voor bezaaid ligt met afval. Het is sneu om te zien dat de kinderen daar tussen moeten spelen op hun blote voeten. Het deert hun niet, zij hebben het te druk met het oplaten van vliegers, met elkaar stoeien en vechten. Je denkt dat het toch niet zoveel moeite moet zijn om twee keer in het jaar de hele straat schoon te vegen, maar Doeurn vertelt mij dat ze daar gewoon geen zin in hebben, omdat in een paar maanden tijd het water toch weer 5 meter hoog tussen de huizen staat, en er van de straat waarop wij nu lopen niks meer te zien zal zijn. Tja. Die benadering beperkt zich hier niet alleen tot milieuzaken, maar is verweven door het hele dagelijks leven. Overleven van dag tot dag, voor het overige is geen ruimte meer, of doet er gewoonweg niet toe.

Bij de pagode in het dorp troffen we de monnik met twee puppies aan, ze hadden allebei al een oranje bandje om hun nek en onze kinderen waren meteen al het andere om hun heen vergeten, en hadden alleen nog maar oog voor de pups. Matthijs was vandaag de man van de filmcamera, dus we hebben en hele film over stoeiende hondjes............Maar, oke, het ziet er erg schattig uit, en de monnik leek er ook erg mee in zijn sas te zijn.

We hebben nog meer geleerd vandaag. Namelijk over de praktijken van Cambodjaanse boefjes. Die proberen niet alleen buitenlandse toeristen af te zetten, maar ook hun eigen 'soort'. Zo hadden wij vooraf betaald om naar het dorp te reizen, maar eenmaal terug probeerden ze er nog wat af te troggelen , wat een hele discussie opleverde, waar niet alleen Remko, maar ook Doeurn en ook de tuktukdriver uiteindelijk bij betrokken werden. En dat alles grotendeels in onverstaanbaar Khmer. Maar, omdat we dit soort grappen ook al op Bali hadden meegemaakt, bleef Remko stoicijns onder de hele situatie en konden we na een extra kwartier kissebissen toch weg tuktukken. Maar niet helemaal zonder het idee dat we straks toch nog ingehaald zouden worden met schietgeweren en al om toch nog wat dollars te innen.......

Matthijs bij de monnik in Wat Po LAnka

Ik ben vandaag naar khmer les geweest, een monnik gaf les dat was heel leuk.

De monnik was aardig, hij had ook twee honden.

Het ging over wat je tegen een tuk tuk driver kan zeggen.

Er woonden ook allemaal andere, gewone mensen tussen de monniken bij de pagode.

Daar had ik een vraag over, want ik wou zo`n doek om me heen net als een monnik maar dat mag niet dat zou slechte karma geven.

Dus dat wou ik niet, en ik had nog een vraag want die gewone mensen wonen daar,die geen monnik zijn maar krijgen die dan ook geen slecht karma.

De monnik zei nee, want het zijn studenten die zijn daar voor de leer dus dat mag wel, een tempel is voor iedereen.

2e kerstdag

Jammer! We dachten dat we dusdanig ingeburgerd waren, dat we konden eten als een stelletje ´locals´. Niet dus. Vanochtend werden Matthijs en ik met en vervelend gevoel wakker. Inmiddels hebben we om toerbeurt boven de pot mogen hangen. Waar het nou verkeerd gegaan is is weten we niet. Met Rem en Lot verder alles ok.

En toch hebben we tussen de ongemakken door, er een productief dagje van kunnen maken. En dat op 2e kerstdag, wat door menigeen ingevuld wordt met een dagje in de file op weg naar de woonboulevard. Zo niet hier.

Voor ons " C' art project" via via contact gelegd met Sopheak, website bouwer. Een beetje uitgelegd wat en hoe de bedoeling is, dus we kunnen onze plannen verder uit gaan werken zodat hij ermee aan de slag kan. Omdat we hiermee 'NGO' zijn ten bate van jonge Khmer- kunstenaars, doet hij het voor de helft van de prijs. Geweldig! De totale kosten komen dan grofweg op de helft van de helft van wat we thuis kwijt zouden zijn, en aangezien we de opstart nog steeds uit eigen zak moeten financieren, is dat voor ons een top aanbod. De komende week zullen we er elke dag wel even mee bezig zijn.

Zo ook met onze Khmer-les. Vandaag in het Wat Po Lanka (klooster) kennis gemaakt met onze leraar/monnik. Vanaf maandag gaan we elke dag na school een uurtje worstelen met de taal. En tussendoor zullen we ook meer leren over het Cambodjaans Boeddhisme.

Vandaag ook naar de markt geweest om de 14 Cambodja-shirts op te halen voor Matthijs' hockeyteam. Zij sponsoren Anjali elke gewonnen wedstrijd met een euro per kind, dus dat is wel leuk voor de jongens. Ik ben benieuwd hoe dat eruit gaat zien op het veld. Het is weer eens wat anders dan MHCZ-groen/oranje!

Vanavond gaan Lot en Rem met de oudste jongens een potje snookeren. Matthijs en ik blijven zielig thuis voor de buis Star Movies kijken, het Canal+ van Azie. De afgelopen twee dagen zonden ze alleen maar kerstfilms uit, dus we hebben onze portie wel weer gehad. Arme jongen houdt niks binnen, ik hoop dat het morgen beter gaat want dan is de ceremonie. Mocht dat nou niet zo zijn, dan hebben ze hier gelukkig een goede apotheek. Wat dat betreft is deze stad niet representatief voor de rest van het land. Gisteren hebben we en stelletje ontmoet uit Zoetermeer. Ze vonden het hier leuk, en Pub Street bijna Spaans aandoen. Dat kan best kloppen, alleen ben ik nooit aan de Costa's geweest, dus kan het niet beamen. Het zegt in ieder geval voldoende over de mate waarin deze stad zich ontwikkeld heeft ten bate van het toerisme. Een klein aantal kroegen blijft tot in de kleine uurtjes open. De rest van het land houdt het veel eerder op de avond voor gezien. Feestjes worden op de dag of vroeg in de avond gepland, zodat iedereen op tijd naar huis kan. Dit zal te maken hebben met het feit dat veel straten hier nog steeds onverlicht zijn, maar zeker ook met trauma uit het verleden en de behoefte om je met je gezin veilig te voelen in eigen huis, met de deuren en ramen gesloten. En inderdaad, in Battambang reden we om 10 uur naar huis van PPS, en het was alsof we in een spookstad waren. Het was een opluchting voor ons om het ' nachtleven' van Siem Reap weer in te kunnen. Alleen helaas, ook achter deze facade schuilt een wanbeleid op het gebied van infrastructuur en sanitatie. De plaatselijke bevolking zal jammergenoeg nog lang moeten wachten op structurele verbetering in het dagelijkse leven.

Kerstfeest op Anjali

Dankzij een Mormoonse familie uit Amerika konden onze kids genieten van een heerlijke kerstmaaltijd op school. Anjali staat los van welke geloofsovertuiging dan ook, maar ' beggers can´t be choosers', en voor de kinderen is het niet belangrijk wie het feest verzorgd, zij hebben goed gegeten (sommigen hadden de hele dag niet gegeten om extra te kunnen smullen van het diner!). Er was meer dan voldoende voor iedereen. Het was heel gezellig, de kids hebben wat kerstliedjes gezongen en er werd een film vertoond over de workshops die kinderen gevolgd hebben, en die uiteindelijk geleid hebben tot de foto's zoals die te zien geweest zijn tijdens de fototentoonstelling.

Na het feest terug gefietst naar Pub Street, daar wat gegeten en gedronken en wat op de markt rondgehangen. We kwamen wer oude bekenden tegen, zoals onze TC van de Pumpkin, en de jongen wiens naam ik even niet weet maar die geadopteerd is door mensen uit Hoek van Holland, en komende zomer voor drie maanden in Nederland op vakantie komt. Ik mag thuis vast gaan oefenen op Khmer curry voor als hij bij ons op visite komt. Kerstfeest in Siem Reap. Een geslaagde dag!

Matthijs over zijn belevenisen in Cambodja

We hebben vandaag en lange dag gemaakt, samen met onze tuktuk driver Boren. Het begon bij de bamboetrein. Dat was heel leuk, maar ook wel een beetje eng, want er was een brug over een riviertje die zelf gemaakt was van allemaal hout, en daar moesten we overheen. Het spoor is heel oud, het stamt uit de tijd dat de Fransen hier de baas waren. Toen zij vertrokken, werd het spoor niet meer gebruikt. Maar nu dus weer wel. Doordat het niet goed is onderhouden al die jaren, zitten er veel kromme stukken in, of sluiten de stukken niet goed op elkaar aan. Als je dan over zo'n stuk gaat, voel je dat wel!!

Het bamboetreintje bestaat uit twee stuks wielen met een stokje ertussen, daarbovenop is van bamboe een vlonder gemaakt, en de passagiers kunnen op een matje en kussens zitten. Je gaat niet zo heel hard, want het treintje rijdt op een soort brommermotortje, maar het is wel leuk! Als er een tegenligger aankomt, moet de trein met de minste lading van het spoor af, en bouwt het daarna weer op om door te rijden. Of als er twee treintjes achter elkaar aankomen, dan moet je ook van het spoor af. Er was ook een trein waar twee brommers opgezet werden om vervoerd te worden. Je kan met de trein helemaal van Battambang naar Phnom Penh, maar dat is mij een beetje te ver!

Daarna zijn we naar Wat Banan gegaan. Onderweg reden we door dorpjes en zagen we langs de rivier wijnranken en andere groenten verbouwd worden, heel mooi was dat. De Wat Banan is een tempel. bovenop een berg. We moesten 380 treden oplopen om er te komen. Boven hadden we mooi uitzicht over het landschap, en de tempel was natuurlijk niet meer heel maar wel mooi. Er liep ook een straathondje, Schurfie. Honden mogen we hier niet aaien, want ze hebben ziektes en vlooien en schurft, maar sommige zien er toch lief uit. Vooral Schurfie. Ik mis mijn eigen hond, daarom vind ik het ook leuk om hier honden te zien.

Na de wat Banan gingen we naar de Phnom Sompeuv, daar moesten 1025 treden beklimmen, om de verschillende tempels te kunnen bekijken. Ook hier was het uitzicht erg mooi. Van bovenaf kon je Cambodjaanse sneeuw zien. Dat is niet zo fijn als onze sneeuw. De aarde is hier rood, en de wegen die geen asfalt hebben zijn rood en stoffig. Als de auto's eroverheen rijden komt het stof overal. De planten worden ook helemaal rood, en de huizen zijn rood. Van boven op de berg kon je een hele wolk zien.Later moesten we met de tuktuk er ook doorheen, dus hebben we maar van die mondkapjes gekocht. Het is echt heel vies, en mijn moeders haar was helemaal hard geworden van dat stof. Maar dat boeit mij niet echt (da's een geintje)

In ieder geval, op deze berg zijn ook grotten. En daar gooide de Rode Khmer kinderen en volwassenen in naar beneden. Erg zielig. Je kon hier ook weer schedels en botten opgestapeld zien liggen. er zat een boeddhistische non in de grot, we hebben een donatie gedaan en ik kreeg een zegen en een armbandje.

We waren om 5 uur pas weer in het hotel. We moesten snel douchen, want we gingen naar de circusvoorstelling van Phare Ponleu Selpak. Dit project is ook voor arme kinderen, en ze leren er muziek maken, schilderen en tekenen en acrobatiek. De voorstelling was superleuk. Ze maakten veel grapjes maar je verstond er geen ene reet van, toch kon je het best wel begrijpen. En de kunstjes die ze deden waren best knap. Later dit jaar toert de voorstelling van de beste leerlingen van PPS door Europa. Ze komen niet naar Nederland, maar wel naar Belgie. Dan gaan we er zeker naartoe, en ik kan het iedereen aanraden dat ook te doen. Want het is heel knap dat ze gewone arme kinderen zo goed hebben kunnen leren kunsten te doen. De leeftijd van de acrobaten is 12 tot 21. Ze oefenen elke dag na school. Mijn vader en moeeder hebben nog twee kunstwerkjes gekocht. Allebei een hoofd van de tempel van Angkor Thom. Ze zijn goed gemaakt.

Morgen gaan we weer terug naar Siem Reap. Voor het kerstfeest met de kinderen van Anjali.